گسارى بود و دشمنى و كشمكش و دشنام ميان مردان ( 1 ) « پس اگر هم نگوئيم ناروا شناختن باده گسارى ، از نخستين دستورهائى بوده كه پس از برانگيختگى پيامبر رسيده بايد آن را از نخستين دستورهائى بشماريم كه پس از كوچيدن او به مدينه داده شده ، آن چه گزارش بالا را يارى مىدهد ، اين سخن است كه بودن آن را از پيامبر ، - درود و آفرين خدا بر وى و خاندانش - درست مىدانند : بزرگترين گناهان بزرگ ، باده گسارى است ، ( 2 ) همچنين نگاه در آيه هائى كه پيرامون باده گسارى است گام ما را در اين برداشت ، استوارتر مىدارد زيرا نخستين آيهء آن در سورهء بقره يا همان نخستين سوره اى است كه در مدينه فرود آمده ( 3 ) و آيهء دوم نيز در سورهء نساء يا همان سوره اى كه در آغاز كوچيدن از مكه فرود آمده ( 4 ) و شايد برداشت كسانى هم كه ناروا بودن باده گسارى را بر شالودهء آيه ى بقره نهاده‌اند همين باشد ، عايشه گفته : چون سورهء بقره فرود آمد ، دستور به ناروا بودن باده گسارى نيز در لا به لاى آن فرود آمد و برانگيختهء خدا - درود و آفرين خدا بر وى - مردم را از آن باز داشت ( 5 ) زيرا - بر بنياد آنچه در جلد ششم ص 197 گذشت - سورهء بقره پس از همسر شدن عايشه با پيامبر فرود آمد . جصاص نيز - چنانچه در جلد ششم ص 254 از چاپ دوم سخن وى را آورديم - ناروا بودن باده گسارى را بر شالودهء همان فراز از سورهء بقره استوار مىداند و قرطبى در « تفسير » خود - ج 3 ص 60 - گويد : گروهى از انديشمندان گفته‌اند باده گسارى با همين آيه - كه در سورهء بقره آمده - ناروا شناخته شده و رازى در ج 2 ص 229 از تفسير خود گويد : « اين آيه كه در سورهء بقره آمده -

--> ( 1 ) ن - « اوائل نخستينها » از سيوطى ( 2 ) ن - « الغدير » ج 6 ص 257 از چاپ دوم ( 3 ) ن - « تفسير قرطبى » ج 1 ص 132 ، « تفسير ابن كثير » ج 1 ص 35 ، « تفسير خازن » ج 1 ص 19 ( 4 ) ن - بنگريد به آنچه در جلد هشتم ص 11 از چاپ نخست خواهد آمد ( 5 ) ن - « تاريخ خطيب » ج 8 ص 358 ، « الدر المنثور » ج 1 ص 252